علت روشن شدن چراغ روغن چیست؟ تفاوت چراغ زرد و قرمز (ایست یا حرکت؟)
روشن شدن چراغ روغن، چه زرد باشد و چه قرمز، زنگ خطری جدی است که نادیده گرفتن آن میتواند هزینه تعویض کامل موتور را روی دستتان بگذارد. این هشدار ساده، مرز باریک میان یک تعمیر چندصد هزار تومانی و خسارتی چند ده میلیونی است.
در این راهنمای تخصصی، علتهای اصلی روشن شدن چراغ روغن را به صورت ریشهای بررسی میکنیم تا قبل از وقوع فاجعه، اقدام کنید.
معنی چراغ قرمز روغن (خطر یاتاقان زدن)
ظهور آیکون قرمز روغن روی پشت آمپر، وضعیت اضطراری (Emergency) است. این چراغ مستقیماً به «فشار روغن» اشاره دارد، نه مقدار آن. وقتی فشار افت میکند، لایه نازک روغن بین قطعات متحرک مثل یاتاقانها و میللنگ از بین میرود و این خود یکی از علل اصلی روشن شدن چراغ روغن است
در این حالت، اصطکاک فلز با فلز در کمتر از ۳۰ ثانیه دمای قطعات را به نقطه ذوب نزدیک کرده و باعث «یاتاقان زدن» یا بریدن میللنگ میشود. توقف آنی و خاموش کردن پیشرانه تنها راه نجات از هزینههای سنگین بازسازی کامل موتور است.
تفاوت چراغ سطح روغن (زرد) با فشار روغن (قرمز)
بسیاری از رانندگان این دو هشدار را یکسان میپندارند، در حالی که منشأ فنی آنها کاملاً متفاوت است. چراغ زرد معمولاً توسط سنسور Oil Level که در کارتل نصب شده، تحریک میشود و به شما فرصت میدهد تا اولین پمپ بنزین یا تعویضروغنی توقف کنید.
عامل اصلی در حفظ فشار، شاخص گرانروی یا Viscosity روغن است. در دماهای بالا، اگر روغن پایداری پلیمری خود را از دست بدهد، فشار افت کرده و چراغ قرمز تحریک میشود. همچنین، نقش سوپاپ بای پس (Bypass Valve) در فیلتر روغن حیاتی است؛ اگر فیلتر با ذرات کربنی مسدود شود، این سوپاپ باز شده تا روغن تصفیه نشده اما با فشار کافی به قطعات برسد. خرابی این سوپاپ خود یکی از دلایل پنهان روشن شدن چراغ در دور موتور بالاست.
۵ دلیل اصلی روشن شدن چراغ روغن (از فشنگی تا اویل پمپ)
تشخیص دقیق منشأ خطا نیازمند بررسی سلسلهمراتبی مدار روانکاری است. در اینجا ۵ موجودیت فنی که باعث بروز این خطا میشوند آورده شده است:
علت اول: خرابی فشنگی روغن و سنسور فشار
گاهی علت روشن شدن چراغ روغن ریشه مکانیکی ندارد و صرفاً ناشی از اختلال در عملکرد سنسور فشار (فشنگی) است. این قطعه که معمولاً در مسیر گالری اصلی روغن یا نزدیکی فیلتر نصب میشود، وظیفه دارد فشار هیدرولیکی را به سیگنال الکتریکی تبدیل کند.
نشانههای رایج خرابی فشنگی روغن که باعث ارسال دادههای غلط به ECU میشوند، عبارتند از:
- نشتی داخلی روغن: نفوذ روغن به پشت سوکت و ایجاد اتصال کوتاه.
- چشمکزن شدن چراغ: ظاهر شدن چراغ به صورت «سوسو زدن» در دور آرام موتور.
- مشکلات سیمکشی: اکسید شدن کانکتورها یا قطعی در دسته سیم که منجر به تحریک کاذب هشدار میشود.
برای اطمینان، در اولین گام باید سوکت فشنگی از نظر آلودگی به روغن بررسی شده و در صورت نیاز، با یک سنسور اورجینال (دارای تاییدیه کمپانی) جایگزین گردد.
علت دوم: گرفتگی صافی اویل پمپ و مسیرها
گرفتگی در کانالهای روغنرسانی سرسیلندر یا تجمع رسوب در توری اویل پمپ، مسیر انتقال سیال را مسدود میکند. اگر روغن به موقع به سفتکن زنجیر یا هیدرولیکهای تایم موتور نرسد، علاوه بر روشن شدن چراغ، صدای ناهنجار تقتق نیز شنیده خواهد شد. در برخی خودروهای مدرن، بروز خطا در سنسور فشار میللنگ نیز میتواند به اشتباه باعث اختلال در پایش پارامترهای موتور و تحریک چراغ هشدار شود..
علت سوم :کیفیت پایین روغن یا فیلتر غیراستاندارد
روغنهای تقلبی با کاهش دما، ویسکوزیته خود را از دست میدهند که اصلیترین علت روشن شدن چراغ روغن در تابستان است.
علت چهارم : ضعیف شدن اویل پمپ (تلمبه روغن)
با افزایش کارکرد خودرو، چرخدندههای داخلی اویل پمپ دچار سایش شده و دیگر نمیتوانند دبی و فشار لازم برای تزریق روغن به نقاط بالایی موتور را تأمین کنند.
علت پنجم : یاتاقان زدن و سایش قطعات ثابت
یاتاقانها دارای لایهای محافظ از جنس ببیت (Babbitt) هستند. در اثر کارکرد بالا یا داغ کردن موتور، این لایه دچار سایش شده یا اصطلاحاً پوستهکن میشود.
زمانی که فاصله بین یاتاقان و ژورنال میللنگ از حد استاندارد (حدود ۰.۰۵ میلیمتر) فراتر رود، پدیدهای به نام فرار روغن رخ میدهد. در این حالت، فشار هیدرولیکی در انتهای مدار افت کرده و چراغ روغن، بهویژه در دور آرام، روشن میماند. در موارد شدیدتر، دفرمه شدن شاتون نیز این مشکل را تشدید میکند.
مقایسه فنی قطعات درگیر در سیستم روغنکاری
آیا با چراغ روغن روشن میتوان تا تعویضروغنی رفت؟
از منظر مهندسی، اگر علت روشن شدن چراغ روغن قرمز باشد، ابداً حرکت نکنید. در این وضعیت، فیلم روغن میان ژورنالهای میللنگ نابود شده و سایش گرمایی آغاز میشود.
اگر چراغ زرد است، میتوانید با سرعت پایین و دور موتور کم به اولین مرکز خدمات برسید. اما در حالت قرمز، خودرو باید با خودروبر یا یدککش به تعمیرگاه منتقل شود. اگر در منطقه لولسان هستید، میتوانید از خدمات
امداد خودرو فشم
استفاده کنید.
تست حرفه ای فشار روغن
برای تشخیص قطعی علت روشن شدن چراغ روغن، مکانیکها از گیج فشار دستی (Manometer) استفاده میکنند. بسیاری از خودروها در حالت سرد مشکلی ندارند، بنابراین آزمایش واقعی زمانی است که دمای روغن به حدود ۹۰ درجه سانتیگراد برسد و ویسکوزیته آن به حداقل ممکن کاهش یابد.
اگر در این دما و در دور آرام موتور (Idle)، فشار روغن کمتر از ۱۲ psi (حدود ۰.۸ بار) باشد، نشاندهنده ضعف قطعی در اویلپمپ، گرفتگی شدید مسیرها یا سایش یاتاقانهای ثابت است.
یک نشانه ساده دیگر برای رانندگان: اگر با گاز دادن چراغ خاموش میشود، احتمالاً اویل پمپ ضعیف شده یا یاتاقانها دچار سایش شدهاند؛ زیرا با افزایش دور موتور، پمپ تلاش میکند فشار کمبود را موقتاً جبران کند.
سوالات متداول (FAQ)
چرا چراغ روغن در حالت دور آرام (درجا) روشن و با گاز دادن خاموش میشود؟
چون در دور پایین، دور اویل پمپ کم است و نمیتواند فشار لازم را از میان فواصل یاتاقانهای فرسوده حفظ کند؛ گاز دادن موقتاً فشار را بالا میبرد.
چگونه بفهمیم چراغ روغن به خاطر خرابی سنسور است؟
اگر موتور صدای غیرعادی (مثل تیکتیک سوپاپ) ندارد اما چراغ روشن است، احتمالاً سنسور خراب است؛ ولی ریسک نکنید و فشار را با گیج دستی بگیرید.
تفاوتِ اصلی صدای موتور هنگام افت فشار روغن چیست؟
صدای تقتق یا صدای برخورد فلز (Knocking) از قسمت پایین موتور شنیده میشود که نشاندهنده نرسیدن روغن به یاتاقانها و میلسوپاپ است.
علت روشن شدن چراغ روغن بعد از تعویض روغن، چه می باشد؟
احتمالاً فیلتر روغن هوا گرفته است یا واشر فیلتر به درستی ننشسته و باعث افت فشار اولیه شده است؛ گاهی نیز کیفیت روغن جدید با استانداردهای موتور همخوانی ندارد.
چگونه از گرفتگی صافی اویل پمپ جلوگیری کنیم؟
با استفاده مستمر از روغنهای استاندارد و تعویض به موقع فیلتر؛ همچنین استفاده از مکملهای شستشوی موتور قبل از تعویض روغن میتواند رسوبات را پاک کند.
